Zoja Morochojewa, Anna Wróbel Wstęp. O programie edukacji międzycywilizacyjnej DCL – Dialogue Centered Learning . – University-in-différance Zróżnicowanie w edukacji międzycywilizacyjnej. Red. naukowa Zoja Morochojewa, Warszawa, 2016. s.9-46.
Celem procesu dydaktycznego jest nabycie umiejętności przekształcania informacji w wiedzę, translacja nabytej wiedzy w dialog międzycywilizacyjny.
Komunikacja międzycywilizacyjna oraz zagadnienia z kulturoznawstwa organizowane są w programie w ramach następujących płaszczyzn.
Poszczególne cywilizacje ujmowane są w następujących kontekstach:
– społeczeństwo (kontekst więzi społecznych − polityka, prawo, wspólnota itd),
– gospodarka (kontekst więzi ekonomicznych − gospodarka, ekonomika),
– psychosomatyczne aspekty jednostki (kontekst więzi pokrewieństwa, psychosomatyki, zdrowia jednostki – rodzina, zdrowie),
– życie duchowe (kontekst więzi duchowych: edukacja, religia, filozofia, sztuka itd.),
– kontekst wirtualny: przestrzeń wirtualna złamała wcześniejsze podziały (instytucjonalne, narodowościowe) i unaoczniła problemy barier (terytorialnych, komunikacyjnych, międzyludzkich). Nowo powstała globalna przestrzeń przepływu informacji tworzy także możliwość redefinicji obecnych usług i strategii edukacyjnych. Program przewiduje interaktywne sposoby nauczania (utworzenie, wspólnie ze studentami, interaktywnych kompendiów naukowych, edukacyjnych stron internetowych, opracowanie przez studentów projektów multimedialnych, realizacja studenckiej działalności badawczej i projektowej, prowadzenie szkoleń z komunikacji itp.).
Program dydaktyczno-adaptacyjnу jest przedstawiony na rys. 3 w formie piramidy:
Proces edukacji jest przedstawiony jako interakcja S1 – S2 na trzech poziomach. Trzonem jest mechanizm dialogu/dekonstrukcji, który pozwala na aktualizowanie komunikacji międzykulturowej na wszystkich poziomach piramidy. Założeniem interakcji S1 – S2 jest spotkanie przedstawicieli różnych cywilizacji, z tego względu uczestnikami są także polscy studenci. To oni, jako strona przyjmująca, pomagają cudzoziemcowi adaptować się w Polsce. Zarazem nabycie w praktyce umiejętności komunikacji międzycywilizacyjnej umożliwia polskim studentom i naukowcom aktywność w kontaktach międzynarodowych. Program zakłada rozszerzenie sfery międzynarodowych kontaktów naukowych, a także stworzenie atmosfery „otwartej przestrzeni” na Uniwersytecie Warszawskim. Przyjrzyjmy się dokładnie procesowi DCL. Organizacja trójfazowego systemu dydaktycznego na trzech poziomach tworzenia wiedzy:
1) poziom nabywania wiedzy,
2) poziom lidera-tutora – dzielenia się wiedzą i przekształcania wiedzy w decyzje oraz tutoring metodologiczny,
3) poziom idei – tworzenia wiedzy, formułowania problemów.
Poziom podstawowy – nabycie wiedzy
Studenci pracują nad różnymi kontekstami. Na tym etapie każdy z uczestników opowiada o własnej cywilizacji, a po drugie, przepro wadza jej dekonstrukcję w procesie zapoznania się z innymi obrazami świata. Jednostka podstawową na tym poziomie są małe grupy (3–5 osób), w skład których wchodzą: uczestnicy i tutor grupy.
Poziom drugi – dzielenie się wiedzą i przekształcanie wiedzy w decyzje oraz tutoring (na rys. 3 jest to poziom tutoringu)
Jest to budowanie Pogranicza międzycywilizacyjnego na UW, kreowanie swojej pozycji, swojego „ja” w nowej sytuacji. Na tym etapie uczestnicy nabywają kompetencji międzycywilizacyjnych. Jednocześnie uczestnicy mogą nabyć kwalifikacje tutora lub lidera grupy. Właśnie przygotowani jako tutorzy mogą oni prowadzić grupy na poziomie podstawowym. Tematy kontekstów dotyczą przekazu informacji w komunikacji międzykulturowej
Poziom trzeci – tworzenie wiedzy, idei (na rys. 3 jest to poziom idei)
Jest to poziom wspólnego tworzenia wiedzy w dialogu; jest to proces permanentny. Realizowany jest w podejściu interdyscyplinarnym; praca nad rozwiązywaniem problemu naukowego toczy się z uwzględnieniem interdyscyplinarności: w gronie naukowców, kół badawczych, przy tworzeniu projektów. Dialog on-line to zajęcia wykorzystujące różne narzędzia komunikacji internetowej (Skype, chat, forum internetowe, konferencje, wymiana e-maili). Zajęcia Dialog online będą prowadzone poprzez stronę internetową projektu, mieszczącą również bazę danych
Warunkiem każdej komunikacji międzykulturowej jest możliwość wyjścia poza własną kulturę; wykroczenia poza nią, a dokonuje się to w sytuacji dialogu z przedstawicielem innej kultury. Każda taka komunikacja jest próbą wzajemnego uzgodnienia i zrozumienia zna czeń. Nie jest ona możliwa bez świadomej refleksji nad własną kulturą i wiedzy o innej kulturze. Narzędziem, które umożliwia ten dialog jest dekonstrukcja. Właśnie poprzez nią można wykroczyć poza własną kulturę i otworzyć się na inną. Zastosowanie narzędzi umożliwiających dystans wobec własnej kultury (dekonstrukcja) umożliwi zarównowejście w rolę przewodnika po własnej kulturze wobec obcokrajowca z innej kultury, jak i poruszanie się ze zrozumieniem po świecie innej kultury, gdy przewodnikiem staje się druga strona. Jest to sytuacja komunikacji, dialogu. Umiejętność takiej komunikacji otwiera pole do kolejnego etapu – wspólnej pracy (uczenia się, badań, projektów), w której obie strony tworzą już nowe pojęcia, nowe narzędzia. Jest to proces wymiany wiedzy. Te kolejne etapy zostały przedstawione w formie schematu – piramidy. Proces takiej komunikacji, z jednej strony, mógłby pomóc w przezwyciężeniu problemów adaptacyjnych, które przeżywa niemal każdy student-cudzoziemiec na UW. Z drugiej otwierałby drogę do tworzenia bardziej innowacyjnych i interaktywnych programów dla studentów na UW.
